Co to są pneumokoki?

Co to są pneumokoki?

Pneumokok (łac. Streptococcus pneumoniae) to bakteria, która powoduje groźne dla życia i zdrowia choroby. Pneumokoki pierwszy raz opisał w 1881 r. Ludwik Pasteur. Od tego czasu zbadano ponad 90 typów serologicznych pneumokoków, spośród których 23 odpowiada za około 90% inwazyjnych zakażeń pneumokokowych o ciężkim przebiegu1. Najważniejsze przyczyny wysokiej zjadliwości tych bakterii to:

  • Otoczka polisacharydowa chroniąca je przed reakcją systemu odpornościowego człowieka, poprzez zablokowanie różnych mechanizmów immunologicznych2.
  • Zdolność przenikania przez nabłonek, na przykład do krwi i innych płynów ustrojowych, skąd mogą atakować różne organy.
  • Powszechność występowania – poziom nosicielstwa pneumokoków jest wysoki i waha się od 5-10% u zdrowych dorosłych do 20-60% u zdrowych dzieci3. Bakterie te bytują najczęściej w jamie nosowej i gardle, a do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Objawy chorobowe mogą wystąpić z opóźnieniem, w momencie osłabienia układu odpornościowego. Bezobjawowi nosiciele zagrażają zdrowiu osób ze swojego otoczenia, które mogą zarazić, wywołując u nich chorobę.

Rodzaje infekcji pneumokokowych

Pneumokoki wywołują infekcje o różnym stopniu zagrożenia, które można podzielić na zakażenia nieinwazyjne i inwazyjne:

  • Zakażenia nieinwazyjne są mniej groźne, ale częstsze, i obejmują: ­zapalenie płuc, zapalenie zatok, ­zapalenie ucha środkowego czy zapalenie spojówek. Szacuje się, że pneumokoki są najczęstszą przyczyną bakteryjnego zapalenia płuc u dorosłych2.
  • Inwazyjne zakażenia pneumokokowe stanowią rzadszą, ale znacznie groźniejszą grupę infekcji. W ich przypadku bakterie z układu oddechowego przedostają się do krwi (tzw. bakteriemia) lub innego płynu ustrojowego. Następnie, infekcja pneumokokowa może rozprzestrzenić się, atakując różne organy i powodując choroby skutkujące poważnymi powikłaniami lub nawet śmiercią, takie jak: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, posocznica (sepsa), zapalenie płuc z bakteriemią, zapalenie wsierdzia, zapalenie otrzewnej i inne. Pneumokoki są odpowiedzialne za ok. połowę bakteryjnych zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych u dorosłych5, które kończą się śmiercią pacjenta w aż 30% przypadków6.

Czy zakażenia pneumokokowe są groźne?

Infekcje wywoływane przez pneumokoki są obecnie jednym z najważniejszych problemów zdrowia publicznego. Bakterie te powodują groźne dla życia i zdrowia choroby, z powodu których co roku na świecie umiera ok. 1,6 miliona osób7. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) umieściła infekcje pneumokokowe, obok malarii, na pierwszym miejscu listy chorób zakaźnych, których zwalczaniu oraz zapobieganiu należy nadać najwyższy priorytet4.

Grupy ryzyka

Przebieg chorób pneumokokowych jest cięższy u pacjentów, których układ odpornościowy jest osłabiony, nie w pełni wykształcony lub nie działa poprawnie. Grupy osób szczególnie narażonych na choroby wywołane przez pneumokoki to:

  • osoby po 65. roku życia,
  • osoby cierpiące na choroby przewlekłe, w tym m.in. schorzenia układu oddechowego, sercowo-naczyniowego i cukrzycę,
  • dzieci do 2. roku życia.

 

1 Fedson DS, Musher DM, Pneumococcal Polysaccharide Vaccine. Chapter 22 in: Plotkin S.A., eds. Vaccines 2004: 529-588
2 Czajka, Hanna; „Inwazyjne pneumokoki – zapobieganie zakażeniom”, Zakażenia, 3/2007

3 Ewa Duszczyk, Ewa Talarek; Szczepienia przeciw pneumokokom – korzyści dla osób szczepionych i zdrowia publicznego, Zakażenia 6/2007.
4 WHO. WER, 2003; 78(14)
5 Ewa Duszczyk, Ewa Talarek, Profilaktyka zakażeń pneumokokowych u osób starszych, Zakażenia 4/2008
6 Centre for Disease Control and Prevention: Epidemiology and prevention of vaccine-preventable diseases „The Pink Book” – 7th ed – 2002, p 205-217; CDC Recommendation and Reports . Preventing pneumococcal disease: Recommendation of the Advisory Committee on Immunization Practices. MMWR April 4, 1997 /Vol. 46/ No. RR-08.
7 Levine i wsp. Lancet, 2006; 367(9526)

    « Powrót do strony głównej
    Materiały prasowe
    • Polskie towarzystwo Oświaty zdrowotnej

    Szczepienie wymaga konsultacji z lekarzem.

    Strona ta jest przeznaczona jedynie dla mieszkańców Polski. Prawa autorskie © 2014 Solski Burson-Marsteller.
    Wszelkie prawa zastrzeżone. | Nota prawna